Phân tích bài “Phú sông Bạch Đằng” của Trương Hán Siêu

Đề thi: Anh chị hãy bài “Phú ” của

Bài làm

Trương Hán Siêu là người tính tình trung thực, học vấn uyên thông, được các nhà vua Trần tin cậy, nhân dân kính trọng. Phú sông Bạch Đằng mang những đặc trưng cơ bản của thể phú, đã thể hiện và niềm tự hào dân tộc trước chiến công trên sông Bạch Đằng, đồng thời ca ngợi truyền thống anh hùng bất khuất, truyền thống đạo lí nhân nghĩa của dân tộc Việt Nam. Tác phẩm cũng chứa đựng tư tưởng nhân văn cao đẹp qua việc đề cao vai trò, vị trí của con người trong lịch sử.

phu song bach dang - Phân tích bài "Phú sông Bạch Đằng" của Trương Hán Siêu

Tác giả tự coi mình là khách trong tư thế phóng khoáng, tự do hòa mình vào vui thú đất trời mà không biết chán, năm mươi năm sau chiến thắng lẫy lừng khách đến thăm Bạch Đằng với là thưởng thức vẻ đẹp, nâng cao hiểu biết, nâng cao cảnh trí đất nước trên chiếc thuyền buồm căng gió, vi vu mải miết ngắm cảnh sắc mây trời. Qua các địa danh nổi tiếng Cửu Giang, Ngũ Hồ, Tam Ngô, Bách Việt, cửa Đại Than, ngược bến Đông Triều, tác giả thấy phía xa là sông Bạch Đằng êm đềm nước chảy, xa xa là những con sóng kình nối đuôi nhau dài đến muôn dặm. Và những con sóng này tác giả gắn cho nó  hình dạng vô cùng độc đáo “ thướt tha đuôi trĩ một màu”,  cảnh sắc trên thuộc hàng kì vĩ, màu nước xanh hòa với màu trời nước , tạo thành một không gian vô tận đặc trưng của mùa thu.

                     “ Bờ lau san sát, bến lách đìu hiu.

Xem thêm:  Biểu cảm, cảm nghĩ về ngôi trường, mái trường thân yêu

                        Sông chìm giáo gãy, gò đầy xương khô,

                        Buồn vì cảnh thảm, đứng lặng giờ lâu

                         Thương thay nỗi anh hùng đâu vắng tá

                         Tiếc thay dấu vết luống còn lưu.”

Hai bên bờ lau mọc san sát um tùm cho người ta có cảm giác hoang vắng và đìu hiu có phần ảm đạm của bãi chiến trường. Dưới đáy sông kia có thể đã chôn sâu hàng ngàn mũi giáo gãy, hàng ngàn người hi sinh và cả lũ giặc cướp nước. Tác giả được sự thảm khốc của cuộc chiến tranh như vừa mới hôm qua, tự dưng lòng thấy buồn vì khung cảnh bi thảm ấy thương tiếc thay cho các anh hùng liệt sĩ đã hi sinh che phủ cả một không gian làm cảnh vật càng thêm tĩnh lặng, bi sầu, Trương Hán Siêu đứng giờ lâu nghĩ về năm mươi năm trước đến những trận đấu oanh liệt đó mà lòng bồi hồi. làm mờ đi dấu tích, mà anh hùng nay còn đâu.

Bên sông các bô lão xuất hiện, hỏi có điều gì muốn tìm rất nhiệt tình và hiếu khách. Các bô lão ôn hòa kể lại những chiến tích năm xưa: “ Đây là chiến địa buổi trùng hưng nhị thánh bắt Ô Mã, cũng là bãi đất xưa , thuở trước Ngô chúa phá Hoằng Thao”. Đó chính là trận đánh Ngô Quyền năm 938 đã bắt Hoằng Thao, năm 1288, Hung Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn đánh tan quân Mông – Nguyên, bắt sống tướng giặc ô Mã Nhi. Tôi càng cuốn theo câu chuyện kể đó. Các bô lão kể tiếp, khi ấy thế giặc mạnh, tinh kì phấp phới, hùng hổ sáu quân, gươm giáo sáng chói, quân giặc quá mạnh chỉ cần một lần đánh thì quân ta ắt tan tác cho bay, có lẽ nước Nam kì này vào tay giặc. Nhưng trông kìa trời đất đâu đứng về cái ác ,ta chiến đấu vì chính nghĩa thuận theo ý trời, hung đồ hết lối, quân dân Đại Việt một lòng yêu nước, ý trí sắt son với dân tộc đã đánh cho chúng tan tác, như trận Xích Bích quân Tào Tháo cũng tan tác cho bay. Hay như trận Hợp Phì  giặc Bồ Kiên hoàn toàn chết rụi. Nước sông vẫn mải miết chảy hoài mà mối nhục quân thù khôn rửa nổi. Đúng là từ khi có vũ trụ đã có giang san, được trời đất cho nơi hiểm trở, nhờ nhân tài mà đất nước toàn vẹn. Qua lời kể của các bô lão ta thấy được tấm lòng thiết tha yêu quý quê hương của họ. Ngưỡng mộ và tự hào trước cảnh sắc mà ca rằng:

Xem thêm:  Cảm nghĩ về ngày khai trường THPT

                    “ Sông Đằng một dải dài ghê,

                    Sóng hồng cuồn cuộn tuôn về bể Đông

                    Những người bất nghĩa tiêu vong

                     Nghìn thu chỉ có anh hùng lưu danh!”

Tác giã cũng nối tiếp mà ca rằng:

                    “ Anh minh hai vị thánh quân,

                    Sông đây rửa sạch mấy lần giáp binh.

                     Giặc tan muôn thuở thanh bình,

                      Bởi đâu thoát hiểm cốt mình đức cao”.

Đúng là trời đất sinh sông Bạch Đằng dài rộng mênh mông ngăn quân thù , từng con sóng cuồn cuộn về với biển, những con sóng đó đã nhấn chìm hàng vạn quân giặc muốn cướp nước, ngàn đời quân giặc còn hãi hùng trước dòng sông, sống bất nhân bất nghĩa thì ắt tiêu vong, và chiến tích năm xưa còn lưu danh mãi mãi, anh hùng ngàn thu người đời ca ngợi. Đất trời hiểm trở là một phần, phần còn lại là nhờ vào con người có tài trí. Nhờ sự hiểm trở đó mà hai vị thánh quân Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn và Ngô Quyền đã đánh cho bọn giặc tan tác không còn manh giáp, đất nước hòa bình. Có tài đức ắt sẽ làm nên đại sự.Khách đề cao công lao to lớn của các anh hùng đi trước và một tương lai tươi sáng cho đất nước sau này. Thời nào cũng vậy lấy tài đức làm gốc thì đất nước mới thái bình.

Bố cục chặt chẽ, rõ ràng, lời văn linh hoạt dễ hiểu. Hình tượng nghệ thuật sinh động vừa gợi hình vừa mang ý nghĩa khái quát. Ngôn từ trang trọng, hào sảng, vừa lắng đọng vừa gợi cảm, đúng là đỉnh cao nghệ thuật của thể phú trong trung đại Việt Nam.

Xem thêm:  Bài học rút ra từ mẩu chuyện "Chuyện trong vườn"

Bài phú rất hay và ý nghĩa đã thể hiện được lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc. Nhắc nhở mỗi chúng ta yêu thêm lịch sử Việt Nam, hiểu về các sự kiện lịch sử.